De formule
Hoe je volgorderisico van rendementen berekent
Deze berekening laat zien wat een marktdaling in het eerste pensioenjaar doet met je portefeuille. Vermenigvuldig de portefeuille met (1 min de daling) en trek er de geplande opname van af — dat is het saldo waarmee je jaar twee ingaat.
Deel de geplande opname vervolgens door dat nieuwe, kleinere saldo en je krijgt het opnamepercentage dat je in werkelijkheid draait, ook al was het plan opgesteld rond een lager percentage.
Waarom volgorderisico belangrijk is
Volgorderisico is de reden waarom twee gepensioneerden met identieke gemiddelde rendementen op compleet verschillende plekken kunnen uitkomen. Verliezen vroeg in het pensioen zijn veel schadelijker dan dezelfde verliezen later, omdat de opnames komen uit een portefeuille die al gekrompen is.
Het mechanisme is eenvoudig: activa verkopen om uitgaven te financieren tijdens een neergang legt het verlies vast op de verkochte eenheden, en die eenheden zijn er niet meer om te herstellen wanneer de markt dat wel doet.
Rekenvoorbeeld
Bij een portefeuille van € 800.000, een geplande jaarlijkse opname van € 32.000 en een marktdaling van 30 procent in het eerste jaar blijft er € 528.000 over. De opname van € 32.000 komt daarmee overeen met een opnamepercentage van 6,06 procent — ruim boven het oorspronkelijke plan. Om terug te komen op het startsaldo van € 800.000 is een winst van 51,52 procent nodig.
De uitkomst interpreteren
Let op het opnamepercentage, niet op het saldo. Een plan dat comfortabel op 4 procent draait, kan na één slecht eerste jaar op 6 procent uitkomen — en 6 procent is een percentage dat historisch vaak faalt over een lange pensioenperiode.
Ga er niet van uit dat herstel het probleem oplost. De markt kan terugkeren naar het beginniveau terwijl je portefeuille dat niet doet, omdat je onderweg naar beneden eenheden verkocht hebt. Dat gat sluit zichzelf niet vanzelf.
Houd twee tot drie jaar aan uitgaven in cash of kortlopende obligaties, zodat je niet gedwongen bent aandelen te verkopen tijdens een neergang; wees bereid opnames te verlagen na een slecht jaar; en overweeg minder aandelen aan te houden in de jaren rond je pensionering.
Veel minder, en het kan zelfs helpen. Kopen tijdens een neergang betekent eenheden goedkoop verwerven. Het gevaarlijke venster ligt ruwweg vijf jaar voor en tien jaar na het moment waarop je stopt met werken.