De formule
Hoe je een verdunning berekent
De verdunningsvergelijking volgt uit een eenvoudig gegeven: verdunnen voegt oplosmiddel toe maar geen opgeloste stof, dus het aantal mol vóór en na blijft gelijk. Concentratie maal volume is dus constant: C₁V₁ = C₂V₂, dus V₁ = C₂V₂ ÷ C₁.
Neem het berekende volume voorraadoplossing en vul dat aan tot het eindvolume met verdunningsmiddel — tel het volume verdunningsmiddel niet op bij het volume voorraadoplossing. Bij de meeste waterige verdunningen komen beide benaderingen dicht bij elkaar uit, maar de eerste is de correcte.
Waarom verdunning berekenen belangrijk is
Vrijwel elke laboratoriumoplossing wordt uiteindelijk uit een geconcentreerde voorraadoplossing gemaakt, omdat het onpraktisch is om voor elke gewenste concentratie apart in te wegen. Met C₁V₁ = C₂V₂ bereken je in één stap hoeveel voorraadoplossing je nodig hebt, cruciaal voor reproduceerbare reagentia, buffers en doseringen.
Bij seriële verdunningen vermenigvuldigen de factoren zich. Drie opeenvolgende stappen van 1-op-10 geven een 1000-voudige verdunning, geen 30-voudige, en pipetteerfouten stapelen zich bij elke stap op.
Rekenvoorbeeld
Met de standaardwaarden — een voorraadoplossing van 2 M, een doelconcentratie van 0,25 M en een eindvolume van 500 ml — is het benodigde volume voorraadoplossing 0,25 × 500 ÷ 2 = 62,5 ml. Daarbij komt 500 − 62,5 = 437,5 ml verdunningsmiddel, en de verdunningsfactor is 2 ÷ 0,25 = 8×.
De uitkomst interpreteren
Een verdunningsfactor van 8 wordt vaak geschreven als 1:8, maar die notatie is dubbelzinnig: sommige auteurs bedoelen daarmee één deel voorraadoplossing op acht delen verdunningsmiddel, wat een factor van 9 geeft. Door de factor expliciet te benoemen vermijd je die verwarring.
Bereken het volume voorraadoplossing met C₁V₁ = C₂V₂, breng dat over in een maatkolf en vul aan tot het eindvolume met oplosmiddel. Meng grondig voor gebruik.
Ja, zolang beide concentraties in dezelfde eenheid staan. De relatie geldt voor molariteit, percentage, delen per miljoen of elke andere grootheid die evenredig is met de hoeveelheid opgeloste stof.